U naučnofantastičnim filmovima, poput „Frankenštajna“, oživljena ljudska tela zadržavaju se u čudnom međuprostoru između života i smrti. Sada, nova naučna studija ukazuje na mogućnost postojanja „trećeg stanja“ u biologiji. Naučnici sugeriraju da ovo stanje nastaje kada ćelije umrlog organizma nastave da funkcionišu nakon smrti i razvijaju osobine koje nisu imale dok je organizam bio živ.
Ova saznanja bi mogla značajno promeniti definiciju kliničke smrti, ukoliko se potvrdi da ćelije uginulih životinja, pa čak i ljudi, mogu razviti nove sposobnosti. Istraživači iz studije, objavljene u časopisu Physiology, predvođeni profesorom Piterom Noblom i Aleksom Požitkovim, tvrde da postoji fenomen živih celija koje se reorganizuju i preuzimaju nove uloge.
U ovom „trećem stanju“, ćelije mogu da se transformišu u nove višećelijske organizme ukoliko im se obezbede odgovarajući uslovi, poput hranljivih materija, kiseonika i biohemijskih signala. Upućuju na to da je život i smrt potrebno shvatati kao kompleksniji fenomen nego što se tradicionalno misli. Autori ističu da pojava višećelijskih formi života iz mrtvih organizama prevazilazi uobičajena shvatanja.
Pojedine studije ukazuju da su naučnici već dokazali adaptivnost ćelija. Na primer, 2021. godine, otkriveno je da ćelije kože mrtvih žaba mogu spontano formirati višećelijske organizme, poznate kao „ksenoboti“ ili „žive mašine“. Ovi sistemi, napravljeni od prirodnih materijala, pokazuju sposobnost samoobnavljanja i delovanja izvan svojih prvobitnih funkcija.
Osim toga, istraživači su otkrili da ljudske ćelije pluća mogu da se samoorganizuju u sićušne strukture poznate kao „antroboti“. Ovi antroboti, veličine vrha zarezane olovke, imaju sposobnost kretanja, samoobnavljanja i pružanja regeneracije oštećenih nervnih ćelija. Njihova efikasnost u reorganizaciji ćelija može otvoriti nova vrata istraživanju biološkog sveta.
Ova saznanja donose mogućnost da ćelije, čak i nakon smrti, mogu zadržati funkcije i realizovati složene biološke procese. Usmeravajući se na razumevanje ovih fenomena, naučnici istražuju kako unutrašnji električni „sklopovi“ ćelija mogu ponovo aktivirati komunikaciju, rast i pokret.
Ova otkrića mogli bi značajno promeniti pristup regeneratvnoj medicini i redefinisati pojam smrti. Potencijal za korišćenje humanih ćelija u „trećem stanju“ mogao bi dovesti do novih terapija, bez izazivanja imunoloških reakcija, zato što bi korišćene ćelije bile sa istog pacijenta.
Antroboti su biorazgradivi i ne preživljavaju van laboratorije, što minimizira rizik od nekontrolisanog širenja. Njihove sposobnosti mogle bi biti primenjene u medicinske svrhe, kao što su uklanjanje masnih naslaga ili višak sluzi kod pacijenata sa cističnom fibrozom.
Naučnici ističu da ova otkrića mogu preoblikovati naše razumevanje fizioloških granica života, slično načinu na koji proučavanje embriona otkriva tajne njegovog nastanka. S obzirom na sve ove aspekte, novi pristupi istraživanju ćelijske biologije mogu otvoriti potpuno nova poglavlja u razumevanju života i smrti, kao i potencijalne primene u medicini.
