Tehnološka kompanija Kontron sa sedištem u Nemačkoj našla se pod lupom zbog izvoza zabranjene tehnologije u Rusiju, čak i nakon uvođenja novog paketa sankcija Evropske unije (EU) usmerenog protiv Moskve nakon napada na Ukrajinu, kako izveštava portal Politiko.
Briselska istraga ukazuje na to da je Kontron, operišući unutar EU, Velike Britanije i Amerike, koristio svoju filijalu u Sloveniji za izvoz osetljive telekomunikacione opreme u vrednosti preko 3,5 miliona evra ka svojoj ruskoj podružnici u drugoj polovini 2023. godine. Ovaj izvoz je ostvaren uprkos više talasa sankcija EU koje su stupile na snagu tokom te godine, uključujući i 11. rundu sankcija koja je implementirana u junu i imala za cilj da se ukine izvoz napredne i tehnologije dvostruke namene ka Rusiji.
Izvozne dokumentacije do kojih je Politiko imao pristup otkriva da je između jula i novembra 2023. godine poslatih 11 pošiljki iz slovenačke filijale Kontrona ka njegovoj ruskoj podružnici Iskra Technologies. Ove pošiljke su se dešavale mesecima nakon uvođenja sankcija, postavljajući pitanje o legalnosti ovih transakcija.
Izvezena tehnologija uključivala je proizvode dvostruke namene, specifično one koje mogu da prate i presreću komunikaciju, poznate kao SI3000. Ovi uređaji su posebno kontroverzni s obzirom na njihov potencijal za zloupotrebu u vojnim i obaveštajnim operacijama. Kompanija je izjavila da su pošiljke koje su sadržavale visoko tehnološke proizvode bile deo postojećih narudžbina koje su bile odobrene pre primene sankcija zahvaljujući izdatim izvoznim dozvolama od strane slovenačke vlade.
Kontron je takođe naglasio da je obustavio sve nove pošiljke nakon novog talasa sankcija koje su stupile na snagu u junu 2023. godine. Iz kompanije su istakli da su prestali sa izvozom bilo kakve nove robe, te da su radili isključivo s prethodno odobrenim izvoznim proizvodima, u skladu sa važećim sankcijama.
Sankcije EU za tehnologiju dvostruke namene se trebaju primenjivati na sve nove i postojeće ugovore, čak i kada su potpisani pre nego što su sankcije stupile na snagu. Međutim, postoje izuzeci za određene slučajeve, kao što su sajber, hitna i medicinska tehnologija, gde se od firmi zahteva da dobiju dozvolu države članice EU u kojoj se nalaze kako bi realizovale te narudžbine.
Iako su iz Evropske komisije i Centralne carinske uprave Nemačke negirali da je istraga protiv Kontrona u toku, ovaj slučaj baca senku na sposobnost Rusije da dođe do ključne tehnologije uprkos sve strožim sankcijama. To dodatno podstiče zahteve za pooštravanje globalnog režima sankcija prema Moskvi.
Osim toga, postoji zabrinutost da postojeće mere možda nisu dovoljno jake da ograniče veće iznose sofisticirane tehnologije koja se koristi u vojne svrhe. Analitičari smatraju da je važno osigurati da se svi aspekti trgovine tehnologijama dvostruke namene pažljivo prate i da se zaštite ključni interesi nacionalne bezbednosti EU.
Na kraju, ovaj incident je još jedan u nizu razvijajućih događaja koji naglašavaju složenost pitanja sankcija i izlazaka iz njih u globalnom kontekstu. Dok se međunarodna zajednica suočava s potrebom za pravednijim pravilima i jasnijim regulativama, slučaj Kontrona može poslužiti kao upozorenje o materijalizaciji propusta u postupanju sa trgovanjem bezbednosno osetljivim tehnologijama.
Iako je situacija u razvoju, očigledno je da će nastaviti da privlači pažnju vlasti i analitičara širom sveta.
