Istraživači su nedavno kreirali listu „sastojaka“ koji bi mogli pomoći kompanijama za istraživanje resursa da lociraju značajne podzemne rezerve prirodnog vodonika, što predstavlja ključno sredstvo za prelazak sa fosilnih goriva na čistu energiju. Rezultati istraživanja pokazuju da se rezerve vodonika mogu naći u velikim količinama širom planete, a pronalaženje ovih nalazišta moglo bi značajno ubrzati energetsku tranziciju.
Kris Balentin, profesor geokemije sa Univerziteta Oksford, i glavni autor novog naučnog pregleda, ističe važnost otkrivanja mesta gde se vodonik oslobađa, akumulira i čuva. U svom radu, objavljenom 13. maja u časopisu „Nature Reviews Earth and Environment“, istraživači su identifikovali geološke uslove koji podstiču nastanak i zadržavanje prirodnog vodonika pod zemljom, što može olakšati njegovo pronalaženje.
Prema njihovim procenama, Zemljina kora je tokom poslednje milijarde godina proizvela dovoljno vodonika da zadovolji trenutne svetske energetske potrebe za narednih 170.000 godina. Ipak, još uvek nije jasno koliko od toga možemo praktično i isplativo da izvučemo. Balentin naglašava da brojne kompanije za istraživanje resursa trenutno proučavaju specifične uslove za proizvodnju i akumulaciju vodonika. Među njima su i kompanije podržane od strane Bila Gejtsa, kao i naftni giganti poput BP i Rio Tinto.
Formiranje prirodnih rezervi vodonika zahteva tri osnovna elementa: izvor vodonika, stene koje mogu da ga skladište i prirodne barijere koje ga zadržavaju pod zemljom. Vodonik se može formirati kroz više od dvanaest različitih prirodnih procesa, s tim da je najjednostavniji hemijska reakcija koja razlaže vodu na vodonik i kiseonik.
Jedna od posebno zanimljivih lokacija za istraživanje nalazi se u Kanzasu, gde se nalazi srednjokontinentalni rased star oko milijardu godina, koji sadrži stenske mase bogate bazaltima. Ove stene mogu reagovati sa vodom i stvoriti vodonik, a istraživanja na ovom području su već u toku.
Istraživači su takođe sugerisali da tektonski pritisak i visoka temperatura u dubinama Zemljine kore pomažu oslobađanju vodonika, omogućavajući njegovu migraciju ka površini, gde može formirati korisne rezerve. Geološka okruženja pogodna za ovakva istraživanja su stara čak do četiri milijarde godina.
Na primer, 2024. godine otkriven je značajan izvor vodonika u ofiolitskom kompleksu u Albaniji. Ove stene su nekada bile deo okeanskog dna pre nego što su kroz tektonska pomeranja pomerene na kopno. Zbog svog bogatstva gvožđem, često imaju crvenkastosmeđu boju, što ih čini dodatno zanimljivim za istraživanje.
Uprkos ovim optimističnim otkrićima, važno je napomenuti da mikroorganizmi pod zemljom, koji se hrane vodonikom, mogu otežati formiranje značajnih ležišta. Barbara Šervud Lolar, profesorka geologije sa Univerziteta u Torontu, ističe da bi mesta sa velikom koncentracijom mikroba mogla da budu nepogodna za formiranje dokazanih rezervi.
Vodonik se smatra ključnim sirovinskim gasom u proizvodnji metanola i amonijaka, koji su osnovni sastojci većine đubriva. Međutim, sve više se gleda na vodonik kao na čistu alternativu za pogon vozila i elektrana. Trenutno se većina vodonika proizvodi iz fosilnih goriva, što emitira veliku količinu ugljen-dioksida. S druge strane, prirodni vodonik iz Zemljine kore ima gotovo nepostojeći ugljenični otisak, što ga čini potencijalno revolucionarnim izvorom čiste energije.
Balentin zaključuje da Zemlja proizvodi ogromne količine vodonika i da je sada pitanje samo „sledimo recept i pronađemo ga”, kako bismo iskoristili ovaj značajan izvor energije za budućnost.
