Ujedinjene nacije su danas pozvale Izrael da poništi odluku o izgradnji novog naselja koje bi moglo podeliti Zapadnu obalu i povezati je sa Istočnim Jerusalimom. Portparol UN-a, Stefan Dižarik, izjavio je da bi ova izgradnja značajno smanjila šanse za postizanje mira između Izraelaca i Palestinaca putem rešenja o dve države.
Dižarik je naglasio da su naselja suprotna međunarodnom pravu i da dodatno učvršćuju izraelsku okupaciju palestinskih teritorija. Ova izjava dolazi u trenutku kada izraelski ministar finansija Bezalel Smotrič najavljuje planove za izgradnju više od 3.400 stambenih jedinica u okviru projekta naselja E1, koje se nalazi između Jerusalima i Ma’ale Adumima na Zapadnoj obali.
Smotrič je izjavio da će ovom odlukom „biti pokopana ideja o palestinskoj državi“, ističući da se radi o nastavku izraelskih koraka ka uspostavljanju de fakto suvereniteta na ovom području. Ovaj projekat, koji je bio zamrznut više decenija, izazvao je veliku zabrinutost u međunarodnoj zajednici, koja smatra da bi novo naselje moglo da blokira održivo rešenje putem stvaranja palestinske države.
Izgradnjom naselja u zoni E1, Zapadna obala bi se razdvojila na severni i južni deo, čime bi se sprečio razvoj palestinske metropole koja povezuje Istočni Jerusalim sa Vitlejem i Ramalom. Nadzorno telo za izgradnju naselja, organizacija Peace Now, navodi da se odobreni planovi odnose na odvojeni deo u gradu Ma’ale Adumim.
Prema podacima iz ove organizacije, planovi uključuju izgradnju 3.300 stambenih jedinica, što predstavlja povećanje od 33 procenta u poređenju sa postojećim kapacitetom naselja. Ova ekspanzija bi mogla dodatno destabilizovati situaciju, s obzirom na to da populacija Ma’ale Adumima stagnira na oko 38.000.
Reakcije međunarodne zajednice na izraelske planove su bile brojne. Zemlje poput Katara, Egipta i Norveške osudile su ove mere, ocenjajući ih kao kršenje međunarodnog prava. Slične kritike dolaze i od različitih nevladinih organizacija koje ukazuju na to da je stvaranje novih naselja ključno pitanje u izraelsko-palestinskom sukobu.
Osim toga, odluke o izgradnji naselja došle su uoči važnih međunarodnih pregovora, gde su napori da se postigne mir između Izraela i Palestine ponovo na stolu. Organizacije koje se bave ljudskim pravima upozoravaju da ovakva izgradnja naselja može dovesti do dodatne eskalacije sukoba, ugrozivši svakodnevni život Palestinaca.
Povezanost Izraela sa Istočnim Jerusalimom istražuje se ne samo iz pravnih aspekata, nego i iz kulturnih i istorijskih. Sa jedne strane, Izraelci tvrde da im pripadaju ove teritorije zbog istorijskih prava. S druge strane, Palestinci se bore za svoj identitet i teritorijalne aspiracije.
Analitičari ističu da bi izgradnja naselja mogla značiti i promenu demografske slike regiona, što bi dodatno otežalo postizanje dogovora. Naime, ako se naselja nastave razvijati, to bi moglo učvrstiti izraelsku kontrolu nad ključnim strategijskim tačkama, smanjujući prostor za buduću palestinsku autonomiju.
UN i druge međunarodne organizacije pozivaju na dijalog i traže načine za pronalaženje rešenja koje će zadovoljiti obe strane. Međutim, s obzirom na trenutnu situaciju, izgledi za postizanje trajnog mira deluju sumorno, dok se tenzije nastavljaju.
Kao što se čini, trenutni izraelski planovi za naselja u E1 samo će dodatno zakomplikovati već tešku situaciju i otežati nastojanja da se postigne konačno rešenje koje bi prevazišlo dugogodišnje sukobe i nesuglasice između Izraela i Palestine.
