Izvjestilac Evropskog parlamenta za Crnu Goru Marjan Šarec predstavio je u petak Nacrt izvještaja o napretku Crne Gore na putu ka Evropskoj uniji, naglašavajući važnost političke stabilnosti i međupartijske saradnje. Šarec je pozvao crnogorske političke lidere da se fokusiraju na evropske integracije, ističući da je taj pristup jedini održiv put ka punopravnom članstvu Crne Gore u EU.
U svom obraćanju evropskim parlamentarcima, Šarec je pohvalio napredak Crne Gore u sprovođenju reformi, za koje je rekao da su rezultat zajedničkih napora političkih aktera, civilnog društva i šire javnosti. On je podstakao crnogorske vlasti da što pre izmene izborno zakonodavstvo kako bi lokalni izbori mogli da se održavaju istog dana, što je ključno za bolju organizaciju i efikasno korišćenje sredstava EU, kao i za podizanje životnog standarda građana.
Izvještaj takođe prepoznaje napredak u pravosudnom sistemu, ali naglašava potrebu za daljom uskladom pravnog okvira Crne Gore sa zakonima i standardima EU, posebno u oblasti nezavisnosti pravosuđa i profesionalizma. Document koji je predstavio Šarec oslanja se na izvještaje Evropske komisije iz 2023. i 2024. godine, ističući izazove i dostignuća koja su ključna za dalje usklađivanje Crne Gore sa EU.
Šarec je istakao da će glasanje o izvještaju biti planirano za maj 2025. godine, a konačno glasanje održati se u junu 2025. godine. On je rekao da Crnoj Gori ne nedostaje politička volja za nastavak evropskog puta, uz visoku podršku javnosti za pristupanje EU. Međutim, skrenuo je pažnju na dnevna politička previranja koja bi mogla ometati donošenje ključnih zakona neophodnih za završetak pregovaračkog procesa.
Nacrt izvještaja takođe ističe potrebu za potpunim usklađivanjem Crne Gore sa zajedničkom vanjskom i bezbednosnom politikom EU. Pohvaljena je podrška Crne Gore Ukrajini i u vezi sa humanitarnim pitanjima, dok se ističe važnost suzbijanja stranih uticaja i kampanja dezinformacija. Evropski parlament poziva Crnu Goru da usvoji kontramjere u saradnji sa EU i NATO-om, kao i da pojača komunikaciju sa građanima o prednostima procesa proširenja.
Usredsređujući se na demokratiju i vladavinu prava, izvještaj prepoznaje ključnu ulogu crnogorskog parlamenta u procesu pristupanja, dok istovremeno ukazuje na zabrinjavajuće političke bojkote i tenzije koje su se ponovo pojavile. Evropski parlament poziva na konstruktivan dijalog i izgradnju konsenzusa među političkim akterima, naglašavajući važnost kvalitetnog zakonodavstva i uključivanje civilnog društva u donosite procese.
Evropski parlamentarci su posebno izrazili saučešće povodom tragične masovne pucnjave na Cetinju, pozivajući Crnu Goru da uskladi svoje zakonodavstvo o oružju sa evropskim i međunarodnim standardima. Takođe, postoji poziv za usklađivanje vizne politike Crne Gore sa politikom EU, posebno prema zemljama koje predstavljaju sigurnosni rizik.
U vezi sa osnovnim slobodama i ljudskim pravima, izvještaj ukazuje na činjenicu da se najugroženije grupe u društvu suočavaju sa diskriminacijom, pozivajući na donošenje novog zakona protiv diskriminacije. Osim toga, naglašava važnost poštovanja prava nacionalnih manjina kao sastavnog dela pravne tekovine EU.
Evropski parlament pohvaljuje nove medijske zakone Crne Gore, ističući potrebu za politikom nulte tolerancije prema pritiscima na novinare. Takođe, naglašava potrebu za jačanjem nezavisnosti javnog servisa od političkog i stranog uticaja.
Dokument predlaže hitne mere koje bi pomogle Crnoj Gori da unapredi svoj put ka Evropskoj uniji, čime se postavlja jasna perspektiva za budućnost. U tom kontekstu, Šarec je poručio da Crna Gora ima sve šanse da postane članica EU u okviru trenutnog mandata evropskih institucija, podstičući političke lidere na rad u cilju postizanja tog ambicioznog cilja.
