Ostaci rečnih dolina otkriveni su ispod leda na Antarktiku, a naučnici veruju da bi mogli značajno doprineti razumevanju budućeg gubitka leda na ovom kontinentu. Tim istraživača sa Univerziteta Daram u Velikoj Britaniji analizirao je radarska merenja debljine ledenog pokrivača i pronašao velike, do sad nemapirane ravničarske oblasti ispod leda duž 3.500 kilometara obale istočnog Antarktika. Ova saznanja objavljena su u časopisu Nature Geoscience.
Veruje se da su ovi zaravni nekada činile povezanu celinu koju su oblikovali veliki rečni slivovi, kada su se Australija i istočni Antarktik razdvojili pre oko 80 miliona godina, a pre nego što je ledeni pokrivač prekrio kontinent pre otprilike 34 miliona godina. Danas su te ravnice skrivene debelim slojevima leda i razdvojene udubljenjima kroz koja klize brzi glečeri; dok led iznad ovih površina pokazuje znatno sporiji pokret.
Iako se gubitak leda na Antarktiku ubrzava, istraživači smatraju da ove ravne površine mogu funkcionisati kao prirodne barijere koje usporavaju oticanje, čime potencijalno štite svet od bržeg rasta nivoa mora. Ako bi se ceo istočni Antarktik otopio, nivo mora na planeti bi porastao za čak 52 metra.
Dodavanje ovih novoidentifikovanih geoloških struktura u modele koji predviđaju ponašanje antarktičkog ledenog pokrivača moglo bi značajno poboljšati tačnost predikcija o tome kako će se led u ovom regionu ponašati tokom klimatskih promena i kakav bi to uticaj imalo na globalni nivo mora. Dr. Gaj Paksman, glavni autor studije, naziva pejzaž ispod istočnog Antarktika jednim od najmisterioznijih na Zemlji, a možda čak i među svim poznatim čvrstim planetama u Sunčevom sistemu.
„Kada smo pregledali radarske snimke topografije ispod leda, ove ravne površine su počele iskakati gotovo svuda. Fascinantno je da su preživele gotovo netaknute više od 30 miliona godina, što ukazuje da ih led nije uništio već ih je, u određenim delovima, sačuvao. Ove informacije mogu pomoći u razumevanju kako se led kreće duž ivice istočnog Antarktika“, istakao je dr Paksman.
Istraživanja su tek počela. Ove drevne ravnice protežu se ispod oko 40% obale istočnog Antarktika, u pojasu između Zemlje princeze Elizabete i Zemlje Džordža Petog. Njihovo očuvanje tokom desetina miliona godina sugeriše da su ta područja bila pošteđena intenzivne erozije.
Pored Univerziteta Daram, u istraživanju su učestvovali i univerziteti iz Njukasla, Edinburga i Eksetera, kao i različiti instituti, uključujući Britanski antarktički institut i Kineski polarni istraživački institut. Profesor Nil Ros sa Univerziteta u Njukaslu, koautor studije, primetio je da su dokazi o postojanju „ravničarskih“ pejzaža ispod leda Antarktika intrigirali naučnike, ali ova studija ih je konačno povezala u širu sliku, uključujući njihovo nastajanje i uticaj na tokove leda.
Naučnici naglašavaju potrebu za dodatnim istraživanjima, posebno o ponašanju ovih ravnica tokom toplijih klimatskih perioda u prošlosti. Planira se bušenje leda kako bi se došlo do stena ispod njega, što bi omogućilo istraživačima da utvrde kada su te doline poslednji put bile na površini. Ove informacije bi mogle biti presudne u predviđanju ponašanja ledenog pokrivača u ovom regionu u kontekstu globalnog zagrevanja.
Ova istraživanja ne samo da otkrivaju tajne Antarktika, već i podvlače značaj razumevanja složenih interakcija između klime, lednika i geoloških struktura kako bismo bolje predvideli buduće promene i izazove koji nas očekuju usled klimatskih promena.
