Predsednik Sjedinjenih Američkih Država, Donald Tramp, potpisao je novu uredbu koja ima za cilj uvođenje sankcija protiv Međunarodnog krivičnog suda (MKS) u Hagu. Ovo se dešava u trenutku kada su odnosi između Amerike i MKS-a postali napeti, posebno u svetlu nedavnih naloga za hapšenje koje je sud izdao protiv izraelskih zvaničnika, uključujući premijera Benjamina Netanjahua. Trampova uredba obuhvata finansijske i vizne sankcije usmerene prema pojedincima i članovima njihovih porodica koji saradjuju sa MKS-om u istraživanjima koja se tiču američkih građana ili saveznika.
Ove sankcije su donete kao direktan odgovor na odluke MKS-a da izda naloge za hapšenje, koje su rezultirale zbog optužbi za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti u vezi sa vojnim akcijama Izraela u Pojasu Gaze, nakon napada Hamasa 7. oktobra 2023. godine. U saopštenju MKS-a navodi se da je sud takođe tražio hapšenja lidera Hamasa, uključujući Jahju Sinvara, koji je kasnije ubijen.
Trampova potez je izazvao oštre reakcije u SAD-u, posebno među političarima. U prošlosti, Dom predstavnika, koji je pod kontrolom Republikanske stranke, usvojio je zakon koji sankcioniše MKS, iako su demokrate u Senatu uspele da blokiraju njegovu primenu. Kritičari su izneli zabrinutost da ovakve odluke impliciraju izjednačavanje lidera saveznika Sjedinjenih Američkih Država sa liderima terorističkih organizacija.
Iako Sjedinjene Američke Države i Izrael nisu članice MKS-a, nalog za hapšenje otežava putovanja u 124 zemlje koje su potpisnice ugovora i koje su obavezne da uhapse izraelske zvaničnike. U međuvremenu, kancelarija premijera Netanjahua izdala je saopštenje u kojem odbacuje naloge MKS-a, nazivajući ih „apsurdnim i antisemitističkim“.
Benjamin Netanjahu, koji je trenutno u Vašingtonu, prvi je strani lider koji je posetio Trampa u Beloj kući. Tokom zajedničke konferencije za novinare, Tramp je uključio tvrdnje o američkoj nameri da „preuzme“ Pojas Gaze. Ovaj trenutak ukazuje na bliske veze između SAD-a i Izraela, ali i na sve veće napetosti u međunarodnom pravu.
Ovo nije prvi put da je Tramp pokušao da sankcioniše MKS; tokom svog prvog mandata, on je autorizovao slične mere protiv osoblja MKS-a kada je sud pokrenuo istragu o navodnim ratnim zločinima američkih i afganistanskih snaga, kao i o navodnim ratnim zločinima i zločinima protiv čovečnosti koje su počinili Talibani.
Ova nova uredba se kosi sa trendom međunarodnog prava koji se sve više usmerava ka odgovornosti pojedinaca za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti. Mnogi analitičari smatraju da bi ova Trampova odluka mogla imati dalekosežne posledice ne samo po američko-izraelske odnose, već i po širu sliku međunarodnog prava i pravde. U vreme kada su međunarodne institucije suočene sa izazovima, potezi američke administracije mogu dodatno oslabiti poverenje u te institucije.
U svetlu svih ovih događaja, važno je posmatrati kako će međunarodna zajednica reagovati na Trampove sankcije i kakav će to uticaj imati na buduće postupke MKS-a. Osim toga, sadašnji događaji postavljaju pitanja o budućnosti međunarodnog prava i njegove sposobnosti da se nosi sa političkim pritiscima i nacionalnim interesima velikih sila. Trampova uredba predstavlja još jedan korak u složenim odnosima između prava, politike i diplomacije na globalnoj sceni.
