Rusko pozorište mladih „Jurij Rakitin“ ovih dana prvi put će gostovati u Srbiji, a povod za ovaj događaj je 165 godina od rođenja čuvenog ruskog dramatičara Anton Čehova. Na sceni Ruskog doma u Beogradu, 27. januara, biće izvedena njegova poznata jednočinka „Bračna ponuda“. Ovaj performans ne samo da ističe delo velikog pisca, već je i prilika da se setimo izuzetnog reditelja i pedagoga Jurija Rakitina, koji je ostavio dubok trag u srpskom pozorištu.
Jurij Ljvovič Rakitin, rođen 1882. godine u Harkovu, preminuo je 1952. u Novom Sadu, svoj tridesetogodišnji boravak u Srbiji ispunio je radom koji je oblikovao pozorišni život u zemlji. Još tokom školovanja, Rakitin je organizovao diletantske predstave, a 1905. godine završio je trogodišnju Glumačku školu u Petrogradu, u klasi Vladimira N. Davidova. Njegova diplomska predstava bila je Čehovljev „Višnjik“, što je bio početak njegovog posebno snažnog odnosa sa Čehovljevom dramaturgijom.
Nakon završetka škole, Rakitin je radio u Teatar studiju, gde su neka od najistaknutijih imena ruskog pozorišta, uključujući Mejerholjda, istraživala nove pozorišne forme. Između 1907. i 1911. godine, igrao je kao epizodista u Moskovskom hudožestvenom teatru, a zatim se posvetio režiji, što će postati njegova kapitalna oblast rada.
Oktobarska revolucija zatekla je Rakitina u Petrogradu, gde je bio afirmisan reditelj. Kao i mnogi njegovi sunarodnici, emigrirao je 1920. godine, stižući u Carigrad, a uskoro prelazi u Beograd na poziv Milana Grola, upravnika Narodnog pozorišta. Rakitin je od tada radio u ovom pozorištu punih 25 godina, ostavljajući značajan trag.
Tokom svoje karijere, Rakitin je postavio veliki broj predstava, među kojima se izdvaja nekoliko ključnih naslova kao što su „Ivanov“, „Carstvo mraka“, „Revizor“, „Divlja patka“, „Mirandolina“ i „Vasa Železnova“. Njegova verzija „Višnjika“ smatra se antologijskim delom i hvaljena je kao jedna od najboljih u njegovom opusu. Kritičari su je opisali kao delo koje „popravlja duše“ i otvara oči pred zabludama.
Rakitin je imao značajan uticaj i na razvoj pozorišne pedagogije u Srbiji. Njegova škola glume, koja je funkcioniisala od 1922. do 1927. godine, privukla je mnoge značajne glumce. Njegov pristup edukaciji bio je fokusiran na psihologiju glume. U ovoj školi su se, između ostalih, obrazovali Mata Milošević, Milan Ajvaz i Dara Milošević, a kasnije je školu obnovio 1934. godine sa novim generacijama.
Osim glume i režije, Rakitin je se bavio i postavljanjem opera, a njegovi najznačajniji radovi uključuju dela Čehova, Gogolja, Tolstoja, Šekspira i Molijera. Umro je 22. jula 1952. godine, a sahranjen je na ruskom delu Uspenskog groblja u Novom Sadu. Njegov grob je bio zapušten nekoliko godina, sve dok nije obnovljen povodom 40 godina od njegove smrti, kada su postavljeni nadgrobni spomenik i održano opelo.
Rakitinova ostavština se još uvek oseća u savremenom srpskom pozorištu, a njegova pedagogija i umetnički doprinosi i dalje inspirišu nove generacije pozorišnih radnika. Godine 1982. obeležen je vek od njegovog rođenja izložbom u Muzeju pozorišne umetnosti Srbije, koja je osvetlila njegov rad i značaj u razvoju srpskog pozorišta. Rakitin je ostavio dubok trag kroz svoje rediteljske i pedagoške aktivnosti, a njegovim imenom nazivamo pozorišta i institucije koje se bave očuvanjem i njegovanjem kulturne baštine. Ovo gostovanje Rusko pozorište mladih u Beogradu simbolizuje nastavak njegovih ideja i umetničkog nasleđa, dok se svetla reflektora ponovo usmerava na Čehova, jednog od njegovih najvažnijih kolega i inspiracija.
